Türkiye'nin Yapay Zeka Haritası Nasıl Şekilleniyor? 457 Startup, TBMM Raporu ve 2026 Stratejisi

Türkiye'nin yapay zeka ekosistemi 2026 başı itibarıyla 457 aktif girişim, 860 sayfalık bir TBMM raporu ve "Türkiye Yapay Zeka Kurumu" önerisiyle yeni bir döneme giriyor. TRAI (Türkiye Yapay Zeka İnisiyatifi) verilerine göre 2017'de yalnızca 24 olan yapay zeka girişim sayısı, 9 yılda 19 katına çıktı. Aynı dönemde TBMM, Türkiye tarihinin en kapsamlı yapay zeka araştırmasını tamamladı.

Bu yazıda Türkiye'nin yapay zeka haritasının üç temel ayağını inceliyoruz: ekosistem verileri, TBMM'nin stratejik önerileri ve 2026 yılı için belirlenen ulusal hedefler.

TBMM Yapay Zeka Araştırma Komisyonu Raporu Ne Diyor?

5 Ekim 2024'te Resmi Gazete'de yayımlanan kararla kurulan TBMM Yapay Zeka Araştırma Komisyonu, 860 sayfalık raporunu 100 maddelik stratejik tespit ve öneriyle tamamladı.

Gün + Partners'ın faaliyet özetine göre komisyon 14 Ocak 2025'te göreve başladı ve 13 Mayıs 2025'teki son toplantısına kadar sağlık, eğitim, hukuk, savunma, tarım, istihdam, etik ve iletişim dahil birçok sektörü inceledi.

Raporun Öne Çıkan Önerileri Neler?

Rapordaki 100 maddelik öneriler arasında öne çıkan başlıklar:

Kurumsal yapılanma:

• Türkiye Yapay Zeka Kurumu kurulması — yapay zeka alanında kurum ve mevzuat enflasyonunu önleyecek koordinasyon merkezi

• TBMM bünyesinde "Yapay Zeka, İleri Teknolojiler ve Yenilik Komisyonu" kurulması

• Yüksek düzeyde bir Yapay Zeka Etik Kurulu oluşturulması

Veri altyapısı:

• Siber Güvenlik Başkanlığı, TÜİK ve KVKK arasındaki yetkiler birleştirilerek tek çatı altında "Türk Veri Kurumu" kurulması

• Türk veri havuzu, portalı ve kütüphanesi oluşturulması

Finansman ve destek:

• Ar-Ge odaklı Yapay Zeka Fonu kurulması

• Yapay zeka uygulamalarını geliştiren "Turcorn" sayısının artırılmasına özel önem verilmesi

Düzenleme ve koruma:

• İnsan iradesini manipüle etme potansiyeline sahip yapay zeka uygulamalarının yasaklanması

• Çocukların yapay zekanın olumsuz etkilerinden korunması için özel önlemler

• Deepfake gibi teknolojilerin delil kavramını zorladığı tespiti; adli sistemde nihai kararların insan tarafından verilmesi gerekliliği

İnsan kaynağı ve eğitim:

• Beyin göçünü tersine çevirecek YZ Yetenek Hızlandırma Programları

• 4+4+4 eğitim sisteminin yapay zeka ile uyumlu şekilde güncellenmesi

• Milletvekilleri ve hakimler için yapay zeka okuryazarlığı eğitimi

Teknoloji ve altyapı:

• Güçlü ve etkili bir Türkçe dil modeli geliştirilmesi

• Yarıiletken ve çip alanında envanter çıkarılması, donanım eksiklikleri analizi

• Yapay zeka güvenlik ve diplomasi stratejileri oluşturulması

Rapor, 13 Şubat 2026'ya kadar milletvekilleri tarafından değerlendirilecek ve ardından komisyon rapora son şeklini verecek.

Mevcut Hukuki Durum Ne?

Gün + Partners'ın analizine göre, Türkiye'de henüz yapay zekaya özgü özel bir hukuk düzenlemesi bulunmuyor. Mevcut kişisel veri koruma, borçlar ve fikri mülkiyet kanunları bu teknolojiyi kapsayabilse de, ayrı bir çerçeve kanuna ihtiyaç var.

24 Haziran 2024'te TBMM'ye sunulan Yapay Zeka Sistemlerine İlişkin Kanun Teklifi şu yaptırımları öngörüyor:

Ancak GSG Hukuk'un değerlendirmesine göre teklif, AB AI Act'tan esinlenmiş olsa da çok daha dar kapsamlı. Detaylı sınıflandırma, uyum değerlendirme mekanizmaları ve temel hak etkisi analizleri eksik. Mevcut haliyle komisyondan geçmesi beklenmiyor.

457 Yapay Zeka Girişimi: Türkiye Ekosistemi Ne Durumda?

TRAI'nin Ocak 2026 güncellemesine göre Türkiye'deki aktif yapay zeka girişim sayısı 457'ye ulaştı. 2017'de 24 girişimle başlayan harita, 9 yılda 19 katına büyüdü.

Büyüme Trendi Nasıl?

Son güncellemeyle 40 yeni girişim haritaya eklenirken 2 girişim çıkarıldı. 2025 yılı genelinde ekosistem yaklaşık %20 büyüdü.

Agentic AI Trendi Neden Önemli?

TRAI verilerine göre yeni eklenen 40 girişimin 12'si (%30) Agentic AI alanında faaliyet gösteriyor. Bu, sektörün "asistanlık" evresinden "otonom iş bitirme" evresine geçtiğini gösteriyor.

Agentic AI, klasik asistan yapay zekadan farklı olarak görevleri uçtan uca anlayan ve tamamlayan otonom çözümler sunuyor.

Ocak 2026 güncellemesinde yeni girişimlerin kategori dağılımı:

Daha Geniş Resim: 1.188 Girişim ve Küresel Etki

TRAI haritasının 457 girişimi, yalnızca saf yapay zeka odaklı startupları kapsıyor. Daha geniş bir perspektif için Yapay Zeka Fabrikası'nın 2025 Ekosistem Raporu'na bakmak gerekiyor:

Bu veriler, Türk yapay zeka ekosisteminin yalnızca Türkiye sınırları içinde değil, küresel bir diaspora ağıyla büyüdüğünü gösteriyor. Güçlü B2B odağı ve çok merkezli yapı, ekosistemin küresel rekabet gücünü destekliyor.

Ulusal Yapay Zeka Stratejisi: 2021-2025'ten 2026'ya

2021-2025 Stratejisi Ne Hedefliyordu?

Türkiye'nin ilk ulusal yapay zeka strateji belgesi, Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi (CBDDO) koordinasyonuyla yayımlandı.

Strateji, 6 öncelik etrafında şekillendi:

1. Yapay zeka uzmanları yetiştirmek ve alanda istihdamı artırmak

2. Araştırma, girişimcilik ve inovasyonu desteklemek

3. Kaliteli veri ve teknik altyapıya erişimi genişletmek

4. Sosyoekonomik adaptasyonu hızlandıracak düzenlemeler yapmak

5. Uluslararası iş birliğini güçlendirmek

6. Yapısal ve iş gücü dönüşümünü hızlandırmak

2025 hedefleri:

2024-2025 Eylem Planı ile strateji güncellenerek 71 girişim tanımlandı.

2026'da Ne Değişiyor?

Kriter Dergisi'nin analizine göre 2026 Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı, yapay zekayı artık bir "modernizasyon aracı" olarak değil, ekonomik egemenlik, askeri kapasite ve kurumsal reformla doğrudan bağlantılı bir ulusal güç altyapısı olarak konumlandırıyor.

Bu, kritik bir paradigma değişikliği. Türkiye, yapay zekayı bireysel projelere entegre eden bir benimseme modelinden, yapay zekanın düzenlendiği, denetlendiği ve etik sorumluluk çerçevesinde konumlandırıldığı bir yönetişim modeline geçiyor.

Kamu sektöründe AI entegrasyonu:

2026 Yıllık Programı, yapay zekanın kamu hizmetlerine entegrasyonunu somut alanlarda tanımlıyor:

• Vergi yönetimi ve gümrük risk değerlendirmesi

• Hastane karar destek sistemleri ve halk sağlığı izleme

• İlaç tedarik zinciri yönetimi

• Tarımsal analiz ve çevresel değerlendirme

• Vatandaş-devlet iletişimi (CİMER)

Savunma sanayii ve AI:

Program, savunma alanında en az 9 AI odaklı Ar-Ge projesi tanımlıyor:

• Otonom platformlar

• Drone sürüsü koordinasyonu

• İleri ISR (istihbarat-gözetleme-keşif) yetenekleri

• Kognitif elektronik harp teknolojileri

• 2026 yerlilik oranı hedefi: %83

Çift yönlü teknoloji transferi:

En dikkat çekici yaklaşım, askeri ve sivil sektör arasında çift yönlü teknoloji transferi mekanizması. Askeri AI inovasyonları (algoritmik koordinasyon, bilgisayarlı görü) hassas tarım, enerji optimizasyonu ve otonom lojistiğe aktarılıyor. Aynı şekilde sivil NLP ve tahmine dayalı modelleme çözümleri savunma ihtiyaçlarına uyarlanıyor.

Türkiye, Küresel AI Yarışında Nerede?

Türkiye'nin konumunu anlamak için ekosistemi birkaç açıdan değerlendirmek gerekiyor:

Güçlü Yönler

• Genç ve dinamik ekosistem: Girişimlerin %70'i 2020 sonrası kurulmuş — ekosistem taze ve çevik

• Diaspora etkisi: Yurt dışında 274 Türk kuruculu AI girişimi, küresel ağ oluşturuyor

• B2B odak: Ekosistem gerçek iş problemlerine çözüm üretmeye yöneliyor

• Savunma sanayii deneyimi: Otonom sistemlerde (İHA/SİHA) kanıtlanmış yetkinlik

• Genç nüfus: AI eğitimi ve istihdamı için büyük insan kaynağı potansiyeli

Geliştirilmesi Gereken Alanlar

• Hukuki çerçeve eksikliği: Yapay zekaya özgü bir kanun henüz yok

• Donanım bağımlılığı: Yarıiletken ve çip üretiminde dışa bağımlılık — TBMM raporu bu konuda envanter çıkarılmasını öneriyor

• Türkçe dil modeli: Güçlü ve rekabetçi bir Türkçe LLM henüz geliştirilmedi

• Beyin göçü: Nitelikli yapay zeka uzmanlarının yurt dışına çıkışı devam ediyor

• Veri altyapısı: Kurumlar arası veri paylaşımı ve standartlaştırma eksik — "Türk Veri Kurumu" önerisi bu soruna çözüm arıyor

Bu Gelişmeler İş Dünyasını Nasıl Etkiliyor?

Beyaz yaka profesyoneller ve karar vericiler için somut çıkarımlar:

Yapay Zeka Kurumu Kurulursa Ne Olur?

TBMM raporunun en kritik önerisi olan Türkiye Yapay Zeka Kurumu, sektör için tek muhatap anlamına geliyor. Şu anda yapay zeka düzenlemeleri farklı kurumlar arasında dağınık. Tek çatı altında toplanması, iş dünyası için:

• Mevzuat netliği ve öngörülebilirlik

• Lisanslama ve sertifikasyon standartları

• Kamu ihale süreçlerinde AI kriterlerinin netleşmesi

• Uluslararası iş birliklerinde tek muhatap avantajı sağlayacak

Yapay Zeka Fonu Kimleri Etkileyecek?

Önerilen Yapay Zeka Fonu, özellikle erken aşama girişimler için kritik. 2024-2025 döneminde 180 girişim erken aşamada yatırım almış olsa da, büyüme aşamasında fonlama eksikliği hâlâ temel sorunlardan biri. Kamunun bu alana doğrudan fon ayırması, ekosistem için çarpan etkisi yaratabilir.

İş Gücü Piyasasında Ne Değişecek?

TBMM raporunun eğitim önerileri hayata geçerse:

• 4+4+4 eğitim sistemi yapay zeka ile uyumlu güncellenecek

• Milletvekilleri ve hakimler dahil kamu personeline AI okuryazarlığı eğitimi verilecek

• Beyin göçünü tersine çevirecek yetenek hızlandırma programları başlatılacak

Bu, orta vadede yapay zeka okuryazarlığının her beyaz yaka için temel yetkinlik haline geleceği anlamına geliyor.

Hangi Sektörler Öncelikli Etkilenecek?

2026 Yıllık Programı ve TBMM raporu birlikte değerlendirildiğinde öncelikli sektörler:

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

TBMM Yapay Zeka Araştırma Komisyonu raporu ne zaman kesinleşecek?

860 sayfalık rapor tamamlandı ve milletvekillerinin değerlendirmesine sunuldu. 13 Şubat 2026'ya kadar değerlendirme süreci devam edecek, ardından komisyon rapora son şeklini verecek. Raporun 100 maddelik önerileri yasama sürecine girdiğinde somut düzenlemelere dönüşmesi bekleniyor.

Türkiye'de kaç yapay zeka girişimi var?

TRAI haritasına göre saf yapay zeka odaklı 457 aktif girişim bulunuyor (Ocak 2026). Daha geniş tanımla Yapay Zeka Fabrikası raporu Türkiye'de 1.188, yurt dışında 274 Türk kuruculu olmak üzere toplamda 1.462'den fazla AI girişimi tespit ediyor.

Türkiye Yapay Zeka Kurumu ne zaman kurulacak?

Bu henüz bir TBMM komisyon önerisi aşamasında. Raporun kesinleşmesi ve yasama sürecine girmesi gerekiyor. Kurumun oluşturulması için yasal düzenleme şart. Net bir tarih verilmedi ancak 2026'nın ikinci yarısı için beklenti oluşuyor.

Türkiye'de yapay zeka alanında bir kanun var mı?

Henüz yapay zekaya özgü bir kanun bulunmuyor. Gün + Partners'ın değerlendirmesine göre mevcut kişisel veri koruma, borçlar ve fikri mülkiyet kanunları teknolojiyi kapsayabiliyor. 24 Haziran 2024'te sunulan kanun teklifi ise mevcut haliyle yeterli bir çerçeve sunmuyor ve komisyondan geçmesi beklenmiyor.

Ulusal Yapay Zeka Stratejisi'nin 2025 hedefleri tutturuldu mu?

2021-2025 Stratejisi, yapay zekanın GSYİH'ye katkısını %5'e, istihdamı 50.000'e, lisansüstü mezun sayısını 10.000'e çıkarmayı ve uluslararası endekslerde ilk 20'ye girmeyi hedefliyordu. Hedeflerin tam değerlendirmesi henüz kamuoyuyla paylaşılmadı. Ancak ekosistem büyüme verileri (457 startup, 3 unicorn, 1.188 aktif girişim) ekosistemin güçlü bir ivme kazandığını gösteriyor.

Agentic AI nedir ve Türkiye'de neden yükseliyor?

Agentic AI, klasik asistan yapay zekadan farklı olarak görevleri uçtan uca anlayan ve otonom şekilde tamamlayan sistemlerdir. TRAI verilerine göre Türkiye'de her üç yeni AI girişiminden biri Agentic AI alanında. Bu trend, sektörün "tavsiye ver" evresinden "işi bitir" evresine geçtiğini gösteriyor.

Yapay Zeka Fonu ne zaman hayata geçecek?

Fon, TBMM raporundaki önerilerden biri olup henüz yasama sürecine girmedi. Raporun milletvekilleri tarafından onaylanmasının ardından Ar-Ge odaklı bir fon yapısının oluşturulması planlanıyor. Kamunun AI yatırımlarına doğrudan fon ayırması, özellikle erken aşama girişimler için kritik bir destek mekanizması olacak.

Türkiye'nin yapay zeka alanında küresel konumu nedir?

Türkiye, yapay zeka alanında küresel yarışta orta gelir grubu ülkeler arasında öne çıkıyor. 3 AI unicorn'u, 1.188 aktif girişim ve savunma sanayiindeki otonom sistem deneyimi güçlü yönler. Ancak yarıiletken bağımlılığı, Türkçe LLM eksikliği ve hukuki çerçeve boşluğu geliştirilmesi gereken alanlar olarak öne çıkıyor.

Sonuç: Türkiye'nin Yapay Zeka Gündemi Neden Herkesin Gündeminde Olmalı?

Türkiye'nin yapay zeka haritası artık bir "gelecek planı" değil, aktif şekillenen bir ekosistem. 457 startup, 860 sayfalık TBMM raporu, 100 maddelik öneri paketi ve 2026 Yıllık Programı'ndaki stratejik konumlandırma bir arada değerlendirildiğinde, yapay zekanın Türkiye'nin ekonomik ve kurumsal geleceğinin merkezine yerleştiği görülüyor.

Beyaz yaka profesyoneller için kritik mesajlar:

1. Yapay zeka okuryazarlığı artık opsiyonel değil. TBMM milletvekillerine ve hakimlere AI eğitimi öneriyorsa, her sektördeki profesyonelin bu yetkinliğe ihtiyacı var.

2. Kurumsal yapılanma hızlanıyor. Türkiye Yapay Zeka Kurumu, Yapay Zeka Fonu ve Türk Veri Kurumu önerileri yasama sürecine girdiğinde, iş dünyası hızla adapte olmalı.

3. Ekosistem olgunlaşıyor. 2017'de 24 girişim vardı, bugün 457. Agentic AI trendi, yapay zekanın artık deneysel değil, operasyonel bir araç olduğunu gösteriyor.

4. Savunma-sivil teknoloji transferi yeni fırsatlar yaratacak. Askeri AI yetkinlikleri, sivil sektöre aktarıldığında tarım, enerji ve lojistikte yeni iş modelleri ortaya çıkacak.

Bu süreçte geride kalanlar değil, sürecin içinde aktif konumlananlar kazanacak.